Eerste Anton de Kom-lezing Suriname belicht rijke nalatenschap van de verzetsheld
Op vrijdag 20 februari 2026 werd de eerste Anton de Kom-lezing Suriname georganiseerd
door Stichting Skrifi, de Anton de Kom Stichting en de Bibliotheek van de Anton de Kom
Universiteit van Suriname. Voor een goed opgekomen publiek werd in de bibliotheek
stilgestaan bij de nalatenschap van Anton de Kom.
Anton de Kom (1898–1945) was een Surinaams schrijver, verzetsheld en antikoloniaal
denker. Zijn boek Wij slaven van Suriname (1934) geldt als een mijlpaal in de strijd tegen
koloniale onderdrukking en heeft blijvende invloed op het denken over vrijheid,
rechtvaardigheid en emancipatie. Op 22 februari wordt zijn geboortedag herdacht.
In Suriname ligt de nadruk vooral op de betekenis van Anton de Kom als schrijver,
verzetsheld en antikoloniaal denker. In Nederland was zijn gedachtegoed lange tijd vooral
bekend binnen Surinaams-Nederlandse kringen. De laatste jaren wordt hij daar gelukkig
steeds breder gelezen en ontstaat er meer ruimte voor onderzoek naar zijn werk.
De lezing werd verzorgd door literatuurwetenschapper Thalia Ostendorf. Zij is een
Nederlands-Surinaamse literatuurwetenschapper en medeoprichter van de intersectionele
uitgeverij Chaos. Daarnaast doceert zij Caraïbische literatuur aan de Universiteit van
Amsterdam en schrijft zij essays en korte verhalen. Momenteel verblijft zij in Suriname voor
onderzoek ten behoeve van een biografie over de Surinaamse schrijfster Bea Vianen.
In het kader van dit onderzoek werkte Ostendorf in verschillende archieven, waar zij ook de
literaire nalatenschap van Anton de Kom bestudeerde. In het Literatuurmuseum in Den
Haag bestaat zijn archief uit twee dozen met documenten.
“Het manuscript van Wij slaven van Suriname bevindt zich hier niet; het is nog altijd vermist.
Wat er wél lag, bleek een rijkdom aan andere teksten,” aldus Ostendorf.
“Tijdens zijn leven publiceerde De Kom slechts één boek. Uit het archief blijkt echter dat hij
in werkelijkheid een veelzijdig schrijver was. Hij liet zich niet in één genre vangen en schreef
romans, gedichten, anansiverhalen en zelfs een filmscript.”
In haar lezing zoomde zij in op diverse stukken uit het archief: correspondentie met zijn
uitgever, handgeschreven gedichten en een volledig uitgewerkt filmscript met draaiboek.
“Een nalatenschap bestaat uit een materieel en een immaterieel deel. In deze lezing lag de
focus op het materiële deel en op wat deze archiefstukken ons kunnen vertellen. Zowel in
Suriname als in Nederland kan worden onderzocht hoe het gedachtegoed van Anton de
Kom blijft inspireren — in het bijzonder een nieuwe generatie — om zich uit te spreken en
zich in te zetten tegen onrecht.”
Tijdens de bijeenkomst werd tevens stilgestaan bij wijlen Carl Haarnack, voormalig
voorzitter van de Anton de Kom Stichting, die betrokken was bij de voorbereiding van de
lezing.